Hamilelik sırasında artan progesteron ve östrojen hormonlarının etkisiyle, diş etleri kolay kanayan hassas bir hal alıyorlar. Bu duruma hamilelik gingivitisi deniliyor.

Hamilelik gingivitisi ilerlediğinde dişlerde sallanma ve kayıplar oluşabiliyor. Hamilelik gingivitisi genellikle hamileliğin 2.ayında başlayıp 8.Ayında en üst seviyeye çıkıyor, doğumdan sonra kendiliğinden iyileşiyor.

Hamilelik süresince ağız ve diş sağlığı için yapılması gerekenler:
- Günlük ağız ve diş bakımı kesintiye uğratılmamalıdır.
- Günde en az iki kez diş fırçası ve diş ipi kullanarak etkili diş bakımı yapılarak plak birikimine engel olunmalıdır.
- Ağız gargaraları ya da ılık tuzlu su ile gargara yapılmalıdır. Özellikle ılık tuzlu su diş etlerini rahatlatır ve dişeti hassasiyetini azaltır.
- Üç dört aylık periyotlarla diş taşı temizliği yaptırmak zorlaşan ağız hijyenini korumak için ideal bir yoldur.
- Dişler sabah akşam mutlaka fırçalanmalıdır
- Çok sıcak ve çok soğuk yiyecek ve içeceklerden kaçınılmalıdır
- Kaliteli ve yumuşak kıllara sahip diş fırçası kullanılmalıdır
- Şekerli yiyecek ve içeceklerden mutlaka kaçınılmalıdır
- Kusma sonrasında ağız ve diş temizliği yapılmalıdır
- Çürüme ve iltihap belirtileri fark edildiğinde doktora gidilmelidir

Hamilelik süresince diş tedavisi yapılır mı?

Hamileliğin 3 dönemde incelendiği düşünülürse;
- İlk üç aylık dönem: Bu dönem bebeğin çok hassas olduğu bir dönemdir. Gereksiz müdahaleler düşüğe sebep olabilir. Sadece çok acil müdahalelerin yapılacağı dönemdir. Diş hekimi, bebeğe zarar vermeyen ilaçlarla tedaviyi sağlayacaktır.

- İkinci üç aylık dönem: Bu dönem, hamilelik sonuna kadar ertelenmesi uygun olmayan diş çekimi, kanal tedavisi, diş taşı temizliği vb. pek çok tedavinin yapılması için en uygun olan dönemdir.

- Üçüncü üç aylık dönem: Bu dönemde bebek anne karnında oldukça büyümüştür ve doğum yaklaşmıştır. Aynen ilk üç aylık dönemde olduğu gibi, acil tedaviler dışında diş hekimi müdahale etmeyecektir.

Dt. Mehmet Coşkun beslenmenin hem anne adayının hem de bebeğinin diş sağlığı üzerinde etkili olduğunu söyledi. Anne adaylarının diş sağlığı için protein, A vitamini, C vitamini, D vitamini ve kalsiyum yönünden zengin gıdaları yeterince almaları gerektiğini vurguladı.

Hamilelik, diş problemlerinin oluşmasında kendiliğinden etken değildir. Genelde hamilelik öncesi var olan ve çoğunlukla farkedilmeyen diş problemleri hamilelikte döneminde kendini gösterebilir. Dolayısıyla hamilelik planlanlı yapılıyorsa, hamile kalmadan önce mutlaka diş hekimi ziyaret edilmelidir ve diştaşı temizliği ile ağız sağlığı kontrol altına alınmalıdır.

Hamilelik döneminde meydana gelen hormonal değişiklikler diş eti hastalıklarına yakalanma riskini artırmaktadır. Eğer iyi bir beslenme ile beraber yeterli derecede ağız ve diş bakımı yapılırsa, hamilelik döneminde bir diş problemi ile karşılaşılmayacaktır.
Ayrıca, hamilelik döneminde bebeğin ve annenin kemiklerinin sağlıklı kalabilmesi için, anne günlük olarak 1200-1500 mg kalsiyum almalıdır.

Hamilelik sırasında dişetlerinde görülen hafif kızarıklıklar, şişmeler ve hassasiyet normaldir. Genelde 2. ayda başlayıp 8. aydan sonra daha da üst seviyeye ulaşabilir. Doğum sonrasında iyi bir bakımla dişetleri eski haline döner. Bu dönem iltihab ve çürümelere zemin hazırladığından ağız ve dişetlerine özen göstermek gerekir.

Hamilelik döneminde, hormonlar dişeti mukozasında kanamalara ve sallanmalara neden olabilir. Böyle durumlarda dişeti iltahabı gündeme gelebilir. Aynı zamanda bu dönemde plak oluşumu da kolaylaşır ve bu da çürüğe yol açmaktadır. Ağız ve diş bakımının düzenli yapılması, beslenme şeklinin gözden geçirilmesi ile bu problemler giderilebilir. Diş çürüklerinin tüketilen gıdalarla yakın ilgisi vardır. Özellikle tüketilen şeker ve şeker içeren besinlerin alınma zamanı ve miktarı önemlidir.

Dişeti hastalıklarının belirtileri

Kırmızı, şiş ve hassas dişetleri
Fırçalama esnasında sık sık dişeti kanaması
Dişetlerinde sızlama
Kesilmeyen ağız kokusu
Ağızda sürekli kötü bir tad

Dikkat edilmesi gerekenler

Dişler sabah akşam mutlaka fırçalanmalıdır.
Çok sıcak ve çok soğuk yiyecek ve içeceklerden kaçınılmalıdır.
Klaiteli ve yumuşak kıllara sahip diş fırçası kullanılmalıdır.
Florürlü diş macunu ile dişler fırçalanmalıdır.
Fosfor ve kalsiyum açısından zengin besinler alınmalıdır.
Şekerli yiyecek ve içeceklerden mutlaka kaçınılmalıdır.
Kusma sonrasında ağız ve diş temizliği yapılmalıdır.
Çürüme ve iltihap belirtileri farkedildiğinde doktora gidilmelidir.
Ağrı kesici doktor kontrolünde kullanılmalıdır.
Ilık tuzlu su ile gargara yapılmalıdır.

Hamileliğin ilk üç ayında bebeğin oluşumu gerçekleştiği için, diş problemlerinin giderilmesinde anestezi uygulanmamalıdır. Daha sonraki aylarda, doktorların onayı ile diş tedavisi gerçekleştirilebilmektedir. Diş çürümeleri ve dişeti iltihabı gibi enfeksiyonlu durumların, bebeğin gelişimini dental tedavinin olumsuzluklarından daha fazla etkileyeceği düşünülmektedir.

Ağız ve Diş Sağlığı Uzmanı Erhan Palamutçu, diş eti iltihaplanmalarının özellikle hamileleri normalden fazla oranda etkilediğini belirterek şu bilgileri verdi:

- Eğer dişler üzerinde biriken yiyecek artıkları tamamen temizlenmezse, ‘gingivitis’ adlı basit dişeti iltihabı gelişir. Diş etleri şişer, kırmızı ve kanamalı bir hal alır. Bunu engellemek için etkili fırçalama ve diş ipi gerekir.

İlk üç ay önemlidir

- Sık kusan gebelerde ağızdaki asit seviyesi yüksek olduğu için dişlerde aşınma ve çürüme oranı artar. Bu da yine iyi bakımla önlenebilir. Kusmadan hemen sonra ağzı bol su ile çalkalamak ve yarım saat sonra diş fırçalamak uygundur.

 Gebeliğin ilk üç ayı bebeğin oluşumunun başladığı ve en hızlı gerçekleştiği evrelerdir. Bu dönemde mecbur kalmadıkça diş uygulaması yaptırmaktan kaçınmak gerekir. Bu yüzden gebelik öncesi kontrolden geçmediyseniz bile ilk üç aylık dönemde mutlaka diş hekimine görünmeniz gerekir.

Ağrı bebeğe zarar

- İlk üç aylık dönemde oluşabilecek sorunlarda, daha çok geçici tedaviler uygulanıp, kalıcı tedaviler 3 ile 6 ay arasındaki döneme veya gebelik sonrasına bırakılır.

- Düşük, erken doğum riski, aşırı korku, panik gibi faktörlerin elenmesi ile her dönemde diş çekilebilir, dolgu yapılabilir, apse tedavi edilebilir. Çünkü ağrının yaptığı stres bebek için daha zararlı olabilir.

Bembeyaz dişlere sahip olmayı isteyenlerin tercihi olan bleeching işlemine karar vermeden önce, dişlerin yüzeylerinin temiz ve lekesiz olmasına dikkat edilir.

Dişin renginin içten geldiği kesinlik kazandığı zaman, diş beyazlatma işlemine karar verilebilir.

Eğer karşılıklı konuşulup uygulamaya karar verilmişse, kişiden ölçü alınır ve hazırlanan modeller üzerine ilaç taşıyıcı şineler (kılıflar) hazırlanır.

Bu kılıflar içine ilaç konularak gece uyurken takmak üzere dişlerin üzerine geçirilir, 5 gece boyunca kullanılır.

Bu işlem hamilelerde uygulanmamalıdır.

İzmir Sağlık Müdürlüğü bu yılın ilk dokuz ayında devlet hastanesinde yüzde 41, diğer kamu hastanelerinde yüzde 70, özel hastanelerde yüzde 83 sezaryenle doğum oranı saptayınca, bu patlamanın nedenini anlamak için bir bilimsel kurul oluşturuldu. Türkiye genelindeki devlet hastanelerinde de bu yıl 660 bin doğumun 242 bini sezaryenle oldu.

İzmir İl Sağlık Müdür Yardımcısı Dr. Neşe Nohutçu, Ege Perinatoloji Derneği’nin ‘Sezaryen-normal doğum’ başlıklı toplantısında, sezaryen oranlarında 2005 yılı rakamlarına göre de artış yaşandığını belirterek, kente ilişkin şu rakamları verdi:

“Dünya Sağlık Örgütü’nün sezaryenle doğumda öngördüğü oranlar yüzde 5-15. 1998′de sezaryen oranı yüzde 21.2′ydi. Bu oranın 2003′teki aynı araştırmada yüzde 40′a yükseldiği saptandı. Bu oranlar Kuzey Amerika’da yüzde 23, Arjantin, Brezilya, Şili’de yüzde 60, Hollanda, Belçika ve Britanya’da yüzde 20.”

Özel hastanelerde artış
Buna karşılık İzmir’de yapılan araştırmadaysa 2005 istatistiklerinde devlet hastanelerinde sezaryen oranının yüzde 41′e çıktığını belirten Nohutçu, şöyle devam etti:

“Aynı yıl üniversite, askeri, belediye hastaneleri gibi diğer kamu hastanelerinde sezaryenle doğum oranı yüzde 67 olarak saptandı. Özel hastanelerde ise 100 doğumdan 18′i normal, sezaryen oranı yüzde 82. 2006′nın ilk dokuz aylık verilerine göre devlet hastanelerinde sezaryen oranı geçen yılla aynı, yüzde 41. Diğer kamu hastanelerinde sezaryen yüzde 70′e çıkmış. Özel hastanelerde de oran bir yılda bir puan artarak yüzde 83′e çıkmış.”

Dr. Nohutçu, iki doğum yöntemini şöyle değerlendirdi:
“Hekim, riskleri iyi hesaplayıp bu risklere göre yöntemi belirlemeli. Hasta sezaryen istese bile, mutlaka iki yöntem hakkında da iyice bilgilendirilmeli. Bizim isteğimiz, sezaryene sosyal nedenle değil, gerçek tıbbi nedenlerle karar verilmesi. İlimizde sezaryen oranları çok yüksek. Bunun nedenlerinin belirlenmesi için Ege Üniversitesi, Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Konak Dr. Hayri Üstündağ Kadın Hastalıkları Eğitim Ve Araştırma Hastanesi, Ege Kadın Hastalıkları ve Doğum Hastanesi ile iki ilçe hastanesinden uzmanların yer aldığı bir bilimsel komisyon oluşturuldu.”

Dr. Nohutçu, bu arada İzmir’in tüm bölgeye hizmet verdiğini, riskli vakaların bu kente sevki nedeniyle sezaryenin daha fazla görülmüş olabileceğini de sözlerine ekledi.

Türkiye geneli nasıl?
Sağlık Bakanlığı verilerine göre, bu yılın ilk 10 ayında, devlet hastanelerinde 660 bin 110 doğumdan 242 bin 569′u sezaryen. Özel hastanelerdeki doğumların kaçının sezaryen olduğu ise kesin bilinmiyor.